و عبارت شهيد رحمه اللّه در « منية المريد » كه سابقا ذكر شد بعد از ذكر حديث شريف « ما ذئبان ضاريان أرسلا فى زريبة الغنم . . . » ، مىفرمايد : الضّرر بهذه الصفات من العالم و المتعلّم أعظم منها فى غيره بمراحل فإنه يقتدى به فيقول الجاهل : لو كان مذموما لكان العلماء أولى باجتنابه منّا فيتلبّسون بهذه الأخلاق الذّميمة إلّا أنّ بين الذّنبين بونا بعيدا فإن الجاهل يأتى يوم القيامة بذنبه و العالم يأتى بذنبه الّذى فعله و ذنب من تأسّى به و اقتدى بطريقته إلى يوم القيمة كما ورد فى الأخبار الصحيحة . « 1 » [ ضرر و فتنه‌اى - كه از طريق رسوخ اين صفات پست و حالات روانى نامطلوب در قلب عالم و متعلّم و شاگرد - عائد مردم مىگردد از فتنه و فسادى كه از غير عالم و متعلّم به جامعه مىرسد ، به مراتب زيادى مهمتر و بزرگتر است ؛ زيرا عالم و دانشمند در تمام مظاهر و پايگاه مثبت و منفى رفتار خود ، الگو و سرمشقى براى ديگران مىباشد . افراد عامّى و تودهء مردم - با مشاهدهء اعمال و رفتار يك عالم و دانشمند - مىگويند : اگر چنين اعمالى ، زشت و ناستوده باشد علما و دانشمندان شايسته‌تر از ما هستند كه دست به چنين اعمالى نزنند و سزاوارترند كه از آنها اجتناب نمايند . افراد جاهل و نادان - از رهگذر اعمال ناستودهء علما - ، گرفتار رفتارهاى ناپسند مىگردند . ميان جرم و گناه يك فرد عامّى و بىاطّلاع ، و گناه يك مرد عالم و دانا ، تفاوت زيادى وجود دارد ؛ فرد عامّى و بىاطّلاع در روز رستاخيز فقط بار گناه شخصى خويش را به دوش مىكشد . ولى بر دوش يك عالم و دانشمند ، بار گناه خود او و گناه همهء كسانى كه در اعمال خويش از او سرمشق گرفته - و تا روز قيامت از راه و روش او پيروى مىنمايند - سنگينى مىكند و بايد با چنان بار گران و كمرشكنى به روز رستاخيز در پيشگاه عدل الهى حضور يابد . چنان كه اين حقيقت طىّ اخبار و احاديث صحيح و معتبر ، به ما گوشزد شده است . ] « 2 » أيضا شهيد ثانى مىفرمايد : فيا ليته إذا هلك انقطع عمله و بطل وزره بل هو باق ما بقى من تأسّى به و استنّ بسنّته و قد قال بعض العارفين : إنّ عامّة النّاس أبدا دون المتلبّس بالعلم بمرتبة ، فإذا كان ورعا تقيّا صالحا تلبّست العامة بالمباحات و اذا اشتغل بالمباح تلبّست العامّة بالشّبهات ، فإن دخل فى الشّبهات تعلّق العامىّ بالحرام فإن تناول الحرام كفر العامىّ و كفى شاهدا على صدق

--> ( 1 ) - منية المريد ص 145 . ( 2 ) - « تعليم و تعلّم در اسلام » ( ترجمهء منية المريد ) ص 153 .